Een nek vertelt vaak iets over wat eromheen gebeurt.

Iemand kan binnenkomen met één duidelijke klacht: “mijn nek zit vast”. Toch zie ik regelmatig dat de schouders, het schouderblad en de bovenrug net zo belangrijk zijn om eerst naar te kijken.

Ik laat iemand daarom eerst bewegen. Draai je hoofd eens naar links. En naar rechts. Buig eens rustig naar voren. Het hoeft voor mij geen exacte meting in graden te zijn. Ik wil eerst waarnemen: gaat de beweging gemakkelijk, of lijkt ergens iets mee te trekken of te blokkeren?

Daarna kijk ik naar de houding. Staat één schouder hoger? Trekken de schouders naar voren? Staat het hoofd zichtbaar uit het midden? Hoe bewegen de schouderbladen wanneer de armen bewegen? Dat zijn geen diagnoses op zichzelf. Het zijn aanwijzingen die bepalen waar ik verder wil voelen en testen.

In dat gebied liggen onder andere de rhomboidei. Hogerop liggen de trapezius en levator scapulae. Je hoeft die namen als cliënt niet te onthouden. Voor mij is vooral belangrijk wat er gebeurt wanneer dat gebied verandert: wordt de schouder zachter, komt er ruimte en draait de nek daarna gemakkelijker?

Ik behandel niet eerst. Ik test eerst.

Nekklachten kunnen sterk op elkaar lijken terwijl het lichaam iets anders laat zien. Daarom probeer ik niet vooraf te beslissen welke techniek nodig is. Ik maak eerst een kleine verandering en kijk daarna opnieuw.

Dat opnieuw testen is voor mij essentieel. Als iemand na behandeling van het schouderblad direct vrijer kan draaien, is dat bruikbare informatie. Verandert er nauwelijks iets, dan hoef ik niet eindeloos op dezelfde plek door te werken. Dan kijk ik verder.

Wat als je schouders voortdurend naar voren of omhoog staan?

Wat ik vaak zie is dat iemand niet alleen een gespannen nek heeft. De schouders staan hoger, trekken naar voren of bewegen links en rechts verschillend. Daarmee verandert ook de positie waarin verschillende spieren rondom nek en schouderblad moeten werken.

De trapezius verbindt onder andere schedel, wervelkolom, sleutelbeen en schouderblad. De levator scapulae loopt van de bovenste nekwervels naar het schouderblad. Daardoor zijn nek en schoudergordel anatomisch nauw met elkaar verbonden.

Dat betekent niet dat een afwijkende schouderstand automatisch de oorzaak van nekpijn is. Het betekent voor mij wel dat ik de schouder niet negeer wanneer iemand voor zijn nek komt.

Soms begint ontspannen juist met even aanspannen.

Een gespannen gebied probeer ik niet altijd direct passief los te masseren. Soms laat ik iemand juist kort actief aanspannen.

Bijvoorbeeld door de schouders bewust op te trekken terwijl ik contact en weerstand geef. Daarna laat iemand los. Ik volg vervolgens wat er gebeurt: zakken de schouders verder, voelt het gebied zachter en ontstaat er gemakkelijker beweging?

Soms herhaal ik dit een paar keer. Het doel is niet om een spier te forceren, maar om het verschil tussen aanspanning en loslaten voelbaar te maken. De eigen spieractiviteit van de cliënt wordt zo onderdeel van de behandeling.

Ook de overgang naar het hoofd kan veel informatie geven.

Rond de onderrand van de schedel voel ik regelmatig dat het weefsel opvallend gevoelig of gespannen is. Ik werk daar rustig vanuit de nek richting de schedelrand. Met de vingertoppen maak ik contact onder de rand en neem ik het weefsel langzaam mee richting het achterhoofd.

Vanuit shiatsu ken ik dit gebied ook als een zone waarin verschillende traditionele drukpunten worden gebruikt. Vanuit de westerse anatomie kijk ik vooral naar de musculaire en fasciale overgang tussen nek en schedel.

Welke uitleg je ook gebruikt, de praktische vraag blijft voor mij dezelfde: wat verandert er daarna?

Nek-schouder is iets anders dan nek-schouder-arm.

Wanneer iemand naast nek- en schouderklachten ook spanning of beperkte beweging in de arm heeft, kijk ik verder. Dan kan ik bijvoorbeeld de onderarm, bovenarm en structuren rondom de schouder meenemen.

De brachioradialis in de onderarm, de triceps, het gebied rondom de rotator cuff en de overgang bij oksel en borst kunnen onderdeel worden van het onderzoek. Niet omdat één van deze spieren automatisch “de oorzaak” is van de nekklacht, maar omdat arm, schouderblad en nek functioneel samenwerken.

Ik gebruik daarbij soms trage deep-tissue technieken, soms pinch-and-release en soms actieve aanspanning door de cliënt. De techniek is nooit het uitgangspunt. De reactie erna bepaalt of ik doorga.

En soms blijkt de nek maar één deel van het patroon.

Soms reageert de nek nauwelijks wanneer ik alleen lokaal werk. Dan kijk ik verder naar bovenrug, lange rugspieren, borstkas, bekken en eventueel benen. Niet omdat iedere nekklacht uit het bekken of de hamstrings komt, maar omdat houding en beweging door het lichaam als geheel worden georganiseerd.

Daarbij gebruik ik mijn kennis van fascia en myofasciale verbindingen als een kaart om verder te onderzoeken. Anatomisch bestaan er verbindingen tussen verschillende spier- en fasciale structuren, maar een keten op papier bewijst niet waar een individuele klacht ontstaat.

Daarom blijft mijn eigen volgorde belangrijk: waarnemen, behandelen en opnieuw kijken. Verandert er iets wanneer ik elders werk? Zo ja, dan is dat voor deze cliënt relevante informatie.

Niet iedere nekklacht hoort direct op de massagetafel.

Nekklachten kunnen vanuit verschillende richtingen bekeken worden.

Deze pagina gaat vooral over de relatie tussen nek, schouders en houding. Binnen het nekcluster bouwen we verder aan andere specialistische invalshoeken.