Nekpijn? Soms begint mijn behandeling bij je voeten.
De nek is een van de gebieden waar ik vaak snel verandering zie. Maar juist daarom behandel ik niet automatisch alleen de nek. Schouders, armen, rug, kaak, bekken, kuiten en voeten kunnen allemaal interessante informatie geven over hoe jouw nek beweegt.
Nekpijn vertelt mij waar je het voelt. Nog niet automatisch waar ik moet beginnen.
Nekklachten behoren tot mijn favoriete klachten om mee te werken. Niet omdat ze altijd eenvoudig zijn, maar omdat de nek vaak snel laat zien dat iets verandert.
Iemand draait het hoofd vooraf naar links en rechts. Eén kant stopt vroeg of trekt pijnlijk. Daarna behandel ik een gebied en laat ik precies dezelfde beweging opnieuw uitvoeren.
Soms zit mijn eerste ingang bij de schouder. Soms aan de achterkant van de schedel. Maar soms gebeurt er iets interessants wanneer ik veel verder weg werk, bijvoorbeeld bij de rug, het bekken, de hamstrings, kuiten of voeten.
Als de nek daarna gemakkelijker draait, heb ik niet bewezen waar de klacht vandaan kwam. Maar ik heb wel relevante informatie: de pijnplek stond blijkbaar niet helemaal op zichzelf.
Van onder je voeten tot over je hoofd.
Een van de kaarten die ik veel gebruik is de Superficial Back Line uit Anatomy Trains. In het Nederlands wordt deze vaak de oppervlakkige achterlijn genoemd.
In dit model worden structuren aan de achterkant van het lichaam als een doorgaande myofasciale keten bekeken.
De route begint onder de voeten en loopt via het gebied rond hiel en achillespees naar de kuiten en hamstrings. Via bindweefselverbindingen rond bekken en romp gaat de kaart verder langs de rug naar de achterkant van de nek en schedel. Uiteindelijk loopt hij in het model over het hoofd richting de wenkbrauwrand.
Dat betekent niet dat je één lange spier van je voet tot je hoofd hebt. Het is een model waarmee je kunt onderzoeken hoe afzonderlijke structuren anatomisch en tijdens bewegen met elkaar verbonden kunnen zijn.
Dan wordt het pas echt interessant.
In de traditionele Chinese geneeskunde bestaat namelijk een veel oudere lichaamskaart die op delen opvallend dicht langs deze achterlijn loopt: de blaasmeridiaan.
Die wordt beschreven vanaf de binnenste ooghoek, over het hoofd, langs de rug en vervolgens langs de achterzijde van het been richting de voet.
Leg je die route naast de Superficial Back Line, dan zie je duidelijke overeenkomsten.
Dat onderscheid vind ik belangrijk.
De blaasmeridiaan uit shiatsu en acupunctuur is geen anatomisch bewezen fascialijn. De Superficial Back Line is op haar beurt een modern myofasciaal model en geen meridiaan.
Er is onderzoek gedaan waarin een aanzienlijke topografische overlap tussen verschillende myofasciale lijnen en acupunctuurmeridianen werd beschreven. Ook is onderzocht of acupunctuurpunten vaker in de buurt van bindweefselvlakken liggen.
Dat bewijst niet dat meridianen en fascia hetzelfde zijn. Voor mij maakt het vooral één vraag interessant: waarom komen twee totaal verschillende manieren van kijken soms zo dicht bij elkaar uit?
Een stijve nek kan mij naar kuiten, hamstrings of bekken sturen.
Wanneer ik vermoed dat de achterzijde van het lichaam meespeelt, kan ik delen van die lijn onderzoeken.
Voeten en onderbenen. Kuiten. Hamstrings. Het gebied rond het bekken. De lange rugspieren.
Dat klinkt vreemd wanneer iemand komt voor nekpijn. Totdat we de nek daarna opnieuw testen en de beweging duidelijk gemakkelijker voelt.
Dat gebeurt niet bij iedereen en ook niet iedere keer. Daarom behandel ik een myofasciale lijn nooit omdat hij op een afbeelding staat.
Ik behandel, hertest en kijk of het lichaam mij reden geeft om daar verder te werken.
Ik werk niet één protocol voor nekpijn af.
De behandeling ontstaat uit wat ik zie, voel en tijdens het hertesten terugkrijg.
Daarbij combineer ik onder andere massage, langzaam deep tissue werk, fasciawerk en elementen uit shiatsu.
Eerst bewegen
Hoe ver kun je naar links en rechts kijken? Waar stopt de beweging en waar voel je spanning?
Eén ingang kiezen
Dat kan nek of schouder zijn, maar ook rug, bekken, arm of een deel van de achterlijn.
Hertesten
Daarna opnieuw dezelfde beweging. Het verschil bepaalt waar ik verder werk.
Ik kraak de nek niet.
Ik werk wel graag rustig met beweging en spierspanning rond de nek.
Een techniek die ik regelmatig gebruik is heel eenvoudig. Ik ondersteun het hoofd en vraag iemand het hoofd een klein stukje van de tafel op te tillen.
Niet hoog. Alleen genoeg om de nekspieren bewust aan te spannen.
Die spanning houden we ongeveer vijf seconden vast. Daarna mag het hoofd helemaal terug in mijn handen.
Dit aanspannen en vervolgens ontspannen lijkt op principes die binnen manuele therapie worden gebruikt bij post-isometrische ontspanning.
Ik gebruik het niet om met kracht meer beweging af te dwingen. Ik wacht juist op het moment nadat de actieve spanning wegvalt en onderzoek dan opnieuw rustig hoeveel beweging beschikbaar is.
In de praktijk voelt dat venster vaak veel langer dan een paar seconden.
“Waar voel je dit?”
Wanneer ik het hoofd ondersteun en heel langzaam met de nek werk, vraag ik mensen regelmatig waar ze de spanning eigenlijk voelen.
Het eerste antwoord is vanzelfsprekend vaak: in mijn nek.
Maar wanneer iemand langer blijft voelen, komt daar soms meer bij.
Schouders. Tussen de schouderbladen. Onderrug. Bekken. Achterzijde van de benen. Soms zelfs tot in de voeten.
Ik vind dat fascinerend. Niet omdat ik daarmee een anatomische oorzaak heb bewezen, maar omdat iemand op dat moment zelf een groter spanningspatroon ervaart dan alleen de pijnplek.
Schouders, achterhoofd en kaak horen er vaak gewoon bij.
De nek staat anatomisch en functioneel direct in verbinding met de schoudergordel en de bovenrug. Daarom neem ik schouders en het gebied rond de schouderbladen vaak mee wanneer dat relevant voelt.
Ook de kleine spieren rond de schedelrand kunnen behoorlijk gevoelig en gespannen zijn. Langzaam werk langs het achterhoofd geeft bij veel mensen direct een gevoel van ruimte.
Vervolgens kijk ik regelmatig naar de kaak en de temporalis, de grote slaapspier aan de zijkant van het hoofd. Zeker bij mensen die klemmen of veel spanning rond gezicht en hoofd vasthouden, kan daar opvallend veel spanning aanwezig zijn.
Soms gebruik ik daarnaast rustige acupressuur op een punt boven op het hoofd. Niet omdat één punt de nek “oplost”, maar omdat zo'n stil moment mooi kan passen in het vertragen van de behandeling.
Schouders
Schoudergordel, trapezius en schouderblad bewegen voortdurend samen met de nek.
Achterhoofd
Kleine spieren rond de schedelrand kunnen gevoelig zijn en sterk meedoen in het gevoel van nekspanning.
Kaak
Klemmen en spanning rond kaak en gezicht kunnen samengaan met spanning rond nek en hoofd.
Slaap
De temporalis kan opvallend gespannen zijn, vooral wanneer iemand veel klemt of aanspant.
De nek kan soms binnen een behandeling verrassend veel ruimte terugkrijgen.
Dat is één van de redenen waarom ik nekklachten zo interessant vind.
Je kunt een beweging direct vóór en na een interventie vergelijken. Soms is het verschil klein. Soms draait iemand ineens veel gemakkelijker.
Dat geeft onmiddellijk feedback.
Tegelijkertijd probeer ik daar bescheiden in te blijven. Een grotere bewegingsuitslag na één behandeling betekent niet dat een langdurige nekklacht ineens verdwenen is.
Het laat vooral zien dat het systeem op dat moment beïnvloedbaar was.
Bijvoorbeeld wanneer je nek steeds opnieuw vast of gespannen voelt.
Stijve nek
Wanneer links of rechts kijken duidelijk minder gemakkelijk gaat.
Nek en schouders
Wanneer spanning zich niet duidelijk tot één plek beperkt.
Veel bureauwerk
Wanneer nek, bovenrug en schouders na lang zitten zwaar of vermoeid aanvoelen.
Kaakspanning
Wanneer klemmen of spanning rond gezicht en slaap samengaat met een gespannen nek.
Spanningshoofdpijn
Wanneer hoofdpijn lijkt samen te gaan met spanning rond nek, schouders of schedelrand.
Terugkerende klachten
Wanneer steeds dezelfde nekspier wordt behandeld maar de spanning telkens terugkomt.
Niet iedere nekpijn hoort direct op de massagetafel thuis.
Nekpijn die samengaat met nieuw krachtverlies of minder gevoel in een arm, ernstige of snel toenemende klachten, hoge koorts, veel hoofdpijn, herhaald overgeven of ziek en suf worden, vraagt eerst medische beoordeling.
Ook na een ernstig ongeval of wanneer ik tijdens de intake twijfel of massage passend is, behandel ik niet zomaar door.
Massage kan helpen bij spanning, bewegingscomfort en het onderzoeken van belastbare bewegingspatronen. Het vervangt geen medische diagnose.
Nekklachten staan vaak niet los van wat eromheen gebeurt.
Vragen over massage bij nekpijn.
Kan massage helpen bij een stijve nek?
Massage en andere rustige manuele technieken kunnen spierspanning en bewegingscomfort beïnvloeden. Ik test bij een stijve nek daarom vooraf en tijdens de behandeling hoe gemakkelijk je hoofd beweegt en kijk welke gebieden daarop invloed lijken te hebben.
Waarom behandel je soms mijn benen als ik nekpijn heb?
Alleen wanneer daar tijdens onderzoek aanleiding voor is. In myofasciale modellen zijn structuren van voet, kuit, hamstrings, rug en nek via bindweefselverbindingen met elkaar in verband gebracht. Ik gebruik dat als onderzoekskader en controleer daarna altijd of de nekbeweging werkelijk verandert.
Is de blaasmeridiaan hetzelfde als de Superficial Back Line?
Nee. De blaasmeridiaan komt uit de traditionele Chinese geneeskunde en de Superficial Back Line is een modern myofasciaal model. Delen van hun beschreven routes vertonen opvallende overeenkomsten, maar dat bewijst niet dat beide systemen anatomisch hetzelfde zijn.
Kraak je mijn nek?
Nee. Ik voer geen nekmanipulaties of kraaktechnieken uit. Ik werk met massage, rustige beweging, zachte tractie, spierspanning, fasciawerk en waar passend shiatsu of acupressuur.
Waarom moet ik mijn hoofd kort optillen?
Daarmee laat ik bepaalde nekspieren kort actief aanspannen. Daarna vraag ik je de inspanning volledig los te laten terwijl ik het hoofd ondersteun. Vervolgens onderzoek ik opnieuw rustig hoeveel beweging beschikbaar is. Dit lijkt op het principe van post-isometrische ontspanning uit de manuele therapie.
Neem je ook schouders en kaak mee?
Wanneer dat relevant is wel. Nek, schoudergordel, schedelrand en kaak functioneren niet als volledig losse gebieden. Ik bepaal tijdens de behandeling welke gebieden aandacht vragen.
Hoeveel behandelingen zijn nodig?
Dat kan ik vooraf niet betrouwbaar voorspellen. Soms verandert de bewegingsvrijheid al opvallend binnen één sessie. Dat betekent niet automatisch dat een terugkerende klacht daarmee volledig wegblijft. De reactie op de eerste behandeling geeft informatie over een eventueel vervolg.
Je hoeft mij niet te vertellen welke spier vastzit.
Vertel waar je pijn voelt en welke beweging niet meer vanzelf gaat. Ik kijk vervolgens naar de nek, maar ook naar de gebieden die daar mogelijk mee samenhangen. We behandelen, bewegen opnieuw en laten jouw reactie bepalen waar we verder kijken.
VBAG-lid · RBCZ-geregistreerd · HBO-massagetherapeut