Slecht slapen? Misschien ligt het niet alleen aan je matras.
Soms merk je pas hoeveel spanning je lichaam vasthoudt wanneer het eindelijk even zachter wordt. Niet iedere slaapprobleem komt door spanning. Maar als je nauwelijks meer lekker kunt liggen, kan het interessant zijn om ook naar je lichaam te kijken.
“Ik denk dat ik een nieuw matras nodig heb.”
Ik hoor het verrassend vaak. Mensen slapen onrustig, draaien veel, worden stijf wakker of hebben het gevoel dat ze nergens meer comfortabel kunnen liggen.
En dan wordt het matras al snel verdachte nummer één.
Natuurlijk heeft een matras een levensduur. En natuurlijk kan een matras simpelweg niet goed bij je passen. De matrassenverkoper heeft dus soms gewoon gelijk.
Maar ik stel ook graag een andere vraag.
“Wil je even over mijn rug lopen?”
Mensen vertellen me soms lachend dat ze dat thuis aan hun kinderen vragen.
En eerlijk gezegd: ik vind het ook een grappig beeld.
Maar kennelijk zoekt het lichaam op dat moment behoorlijk wat druk, beweging of rek om überhaupt nog een gevoel van ruimte te ervaren.
Dat betekent niet dat er iets ernstig mis hoeft te zijn. Het maakt mij vooral nieuwsgierig naar hoeveel spanning iemand inmiddels als normaal is gaan beschouwen.
Je voelt niet altijd hoeveel spanning je vasthoudt.
Dat vind ik een van de interessantste dingen in mijn praktijk.
Iemand kan binnenkomen en zeggen: “Het valt eigenlijk wel mee hoor.”
Maar onder mijn handen voel ik soms een lichaam dat nauwelijks ergens gemakkelijk meegeeft. Rug, schouders, heupen, benen: overal lijkt nog iets aan te staan.
Niet iedereen ervaart dat vooraf als spanning. Als je lang genoeg in dezelfde toestand zit, wordt die toestand namelijk gewoon jouw normale referentie.
Ik heb niet vooral meer tijd nodig om méér te behandelen.
Bij dit soort behandelingen zijn 90 of 120 minuten zo voorbij.
Niet omdat ik in die tijd zoveel mogelijk spieren wil afwerken.
Integendeel.
Langzaam werken. Een hand laten liggen. Wachten. Dieper werken wanneer dat passend is. En daarna opnieuw rust.
Voor een lichaam dat al langere tijd spanning vasthoudt, kan die vertraging een groot verschil maken.
Een opgebouwd patroon verdwijnt meestal niet omdat we het één keer aanraken.
Sommige cliënten vertellen dat de verandering na een behandeling één of twee weken duidelijk merkbaar blijft. Bij anderen is dat korter.
Ik beloof daar geen vaste termijn in.
Wat ik wel vaak zie, is dat oude spanning langzaam weer terugkomt wanneer iemand daarna precies hetzelfde ritme, dezelfde belasting en dezelfde hoeveelheid herstel houdt.
Dat vind ik eigenlijk logisch. Een patroon dat maanden of jaren is opgebouwd, heeft vaak meer nodig dan één goed moment op een massagetafel.
Wat hoeft jouw lichaam eigenlijk nog vast te houden?
Niet iedere behandeling hoeft een gesprek te worden. Maar soms komen er tijdens lichaamswerk vragen naar boven.
Is er iets wat je van je schouders mag laten afglijden?
Wat hoeft je rug niet voortdurend overeind te houden?
Is het nog nodig om zo alert te blijven?
Of is een deel van de dreiging, druk of situatie waarvoor je ooit bent gaan aanspannen inmiddels misschien voorbij?
Ik stel zulke vragen niet om een psychologische diagnose te stellen. Het zijn uitnodigingen om te voelen wat er gebeurt wanneer je even niet alles hoeft vast te houden.
Ontspannen betekent niet dat je verplicht stil moet liggen.
Mensen denken soms dat ze tijdens een behandeling zo stil mogelijk moeten blijven liggen.
Dat hoeft van mij niet.
Wil je bewegen? Beweeg. Wil je zuchten? Zucht. Moet je lachen? Prima. Komt er een traan? Ook goed.
Soms begint iemand spontaan wat te trillen of te schudden. Ook dat hoeft niet onmiddellijk gecorrigeerd te worden zolang iemand zich er goed en veilig bij voelt.
Bewegen
Een arm verleggen, een been bewegen of je lichaam even opnieuw positioneren is geen verstoring van de behandeling.
Geluid
Een diepe zucht, kreun of lach hoeft niet ingehouden te worden omdat het “netjes” moet zijn.
Emotie
Soms raakt aanraking iets. Daar hoeft niet direct een verklaring voor gevonden te worden.
Schudden
Spontane kleine bewegingen of trillen mogen er zijn. Ik maak daar niet automatisch een verhaal of diagnose van.
Soms ontstaat ontspanning juist ná beweging.
Dat idee zie je op meerdere plekken terug.
In actieve meditaties van Osho komen bijvoorbeeld ademhaling, bewegen, dansen en schudden voor, gevolgd door fases van stil worden.
Veel later ontstonden ook lichaamsgerichte methodes zoals TRE, waarin tremoren bewust onderdeel van de methode zijn.
Dat zijn verschillende systemen met verschillende achtergronden. Ik zet ze dus niet op één hoop.
En ik beweer ook niet dat iedere trilling tijdens massage automatisch betekent dat iemand “trauma loslaat”.
Wie beheert eigenlijk jouw agenda?
Die vraag stel ik regelmatig. Want ik kan een behandeling geven, maar daarna ga jij weer terug naar jouw eigen leven.
Werk, kinderen, mantelzorg, deadlines en verplichtingen verdwijnen natuurlijk niet omdat ik zeg dat je meer tijd voor jezelf moet nemen.
Dat snap ik.
Maar ergens moet jij ook in jouw eigen agenda voorkomen.
Niet pas wanneer je zo moe bent dat niets meer lekker ligt. Niet pas wanneer je lichaam continu pijn doet. Niet pas wanneer je aan iemand vraagt om over je rug heen te lopen.
Misschien lukt dat vandaag niet. Misschien deze week nauwelijks.
Plan dan bewust het moment waarop het wél kan.
Geef je lichaam thuis ook af en toe ruimte.
Daar hoeft geen ingewikkeld programma voor gemaakt te worden.
Een paar minuten bewegen wanneer je thuiskomt, rustig uitstrekken voordat je gaat slapen of aandacht geven aan een gebied dat de hele dag weinig heeft bewogen kan al een moment van onderbreking zijn.
Niet om jezelf iedere avond te repareren. Wel om niet pas aandacht aan je lichaam te geven wanneer het volledig vastloopt.
Beweeg
Na een dag zitten: loop even, draai rustig met bekken en schouders en laat je lichaam uit de werkhouding komen.
Rek je uit
Voelt een kuit, achterbeen, heup of rug stijf? Geef het rustig lengte zonder in pijn te trekken.
Maak ruimte
Vijf minuten zonder telefoon, taak of volgende afspraak kan óók iets zijn wat je bewust inplant.
Probeer eens 4-7-8 ademhaling.
Een eenvoudige manier om je aandacht weg te halen bij alles wat nog moet en terug te brengen naar je ademhaling.
Je kunt dit zittend doen of rustig in bed.
Begin bijvoorbeeld met vier rondes. Niet forceren en niet proberen om koste wat kost daarna in slaap te vallen.
inademen
vasthouden
uitademen
Adem rustig in door je neus, houd de adem zonder te persen vast en adem vervolgens langzaam langer uit.
Voelt het vasthouden onprettig, word je duizelig of moet je naar lucht happen? Stop dan en adem gewoon rustig door.
Het doel is niet: “ik moet nu slapen.”
Het doel is eenvoudiger: even vertragen.
Slecht slapen heeft niet één oorzaak.
Stress en lichamelijke spanning kunnen een rol spelen, maar slaapproblemen kunnen ook samenhangen met pijn, slaapgewoontes, middelen, psychische klachten of een slaapstoornis.
Massage is daarom geen behandeling voor iedere vorm van slapeloosheid of een vervanging voor slaaponderzoek.
Blijf je langdurig slecht slapen, functioneer je daardoor overdag duidelijk minder of vermoed je bijvoorbeeld slaapapneu of een andere slaapstoornis, bespreek dit dan met je huisarts.
Misschien herken je meer dan alleen het slechte slapen.
Vragen over massage en slaapproblemen.
Kan massage helpen als ik slecht slaap?
Dat hangt af van de oorzaak van je slaapproblemen. Massage kan helpen om lichamelijke spanning te verminderen en een moment van diepe rust te ervaren. Het is geen behandeling voor iedere vorm van slapeloosheid.
Kan mijn matras de oorzaak zijn?
Zeker. Een versleten of niet passend matras kan oncomfortabel liggen. Tegelijkertijd kan een gespannen of pijnlijk lichaam vrijwel ieder matras onprettig laten voelen. Daarom vind ik beide kanten interessant.
Waarom adviseer je bij veel spanning vaak 90 of 120 minuten?
Niet omdat ik zoveel mogelijk technieken wil uitvoeren. Bij mensen die veel spanning vasthouden geeft extra tijd mij juist de mogelijkheid om langzaam te werken, minder te wisselen en het lichaam voldoende rust te geven.
Moet ik tijdens de behandeling helemaal stil liggen?
Nee. Als je wilt bewegen, zuchten, lachen of je houding wilt veranderen, mag dat. Ontspannen betekent voor mij niet dat je verplicht bewegingloos moet blijven liggen.
Wat als ik begin te trillen of schudden?
Kleine spontane bewegingen kunnen tijdens een behandeling voorkomen. Zolang je je veilig voelt hoeft dat niet direct onderdrukt te worden. Ik interpreteer zo'n reactie niet automatisch als het “loslaten van trauma” en blijf volgen hoe jij het ervaart.
Hoe lang blijft het effect van een behandeling?
Dat verschilt sterk. Sommige cliënten vertellen dat ze dagen of één tot twee weken duidelijk verschil merken, bij anderen is dat korter. Bij langer bestaande spanning kunnen oude patronen weer terugkomen.
Wat kan ik zelf doen?
Kijk ook naar je eigen herstelmomenten: bewegen, rustig rekken, tijd zonder prikkels, je agenda niet volledig volzetten en een eenvoudige ontspanningsoefening of rustige ademhaling gebruiken.
Wat is de 4-7-8 ademhaling?
Je ademt vier tellen in, houdt zeven tellen vast en ademt acht tellen uit. Begin rustig en forceer niets. Voelt het vasthouden of lang uitademen niet prettig, kies dan gewoon voor een comfortabelere rustige ademhaling.
Misschien hoef je niet harder je best te doen om goed te slapen.
Misschien heeft je lichaam vooral vaker momenten nodig waarop het niets overeind hoeft te houden.
Ik kan de stressoren in je leven niet voor je wegnemen. Wat ik wel kan doen, is samen met jou onderzoeken hoeveel ruimte er ontstaat wanneer je lichaam tijdelijk minder hoeft vast te houden.
VBAG-lid · RBCZ-geregistreerd · HBO-massagetherapeut